Soft skills en hard skills borgen na een training: wat werkt bij welk type
Soft skills en hard skills borgen na een training: wat werkt bij welk type
Kort antwoord: hard skills, zoals een BHV-procedure of verkeersregels, onderhoud je door ze regelmatig actief op te halen. Soft skills, zoals feedback geven of een lastig gesprek voeren, onderhoud je door ze in het echte werk toe te passen en daarna terug te kijken op wat er gebeurde. Wie beide op dezelfde manier herhaalt, mist de helft. Een quiz houdt een procedure scherp, maar maakt niemand een betere gesprekspartner.
Waarom dit onderscheid ertoe doet
Elke trainer kent het: de training was goed, de evaluaties waren positief, en drie maanden later is er weinig van terug te zien. Dat ligt niet altijd aan de training. Het ligt vaak aan wat er ná de training gebeurt, of juist niet gebeurt.
Onderzoek naar transfer van training maakt een nuttig onderscheid tussen gesloten vaardigheden en open vaardigheden. Een gesloten vaardigheid voer je steeds op dezelfde manier uit, zoals een reanimatie of een ontruimingsprocedure. Een open vaardigheid kent veel varianten en vraagt om eigen afwegingen, zoals leidinggeven of een klantgesprek. Een overzichtsstudie van 89 onderzoeken (Blume e.a., 2010) vond dat factoren zoals motivatie en steun uit de werkomgeving sterker samenhangen met transfer bij open vaardigheden dan bij gesloten vaardigheden.
Met andere woorden: bij soft skills hangt veel meer af van de werkplek zelf. Daar moet je opvolging dus ook op inrichten.
Het verschil in één overzicht
| Hard skills | Soft skills | |
|---|---|---|
| Voorbeelden | BHV- en EHBO-procedures, reanimatie, VCA-regels, plantenkennis, verkeersregels, productkennis | Feedback geven, een lastig gesprek voeren, leidinggeven, klantgesprekken, samenwerken |
| Is er een goed antwoord? | Ja, meestal precies één | Zelden, het hangt af van de situatie |
| Wat zakt weg | Feiten, volgordes, handelingen | Het voornemen om het anders te doen |
| Wat werkt erna | Actief ophalen, gespreid herhalen, korte scenario's | Toepassen in het werk, reflectie, als-dan-plannen, oefenen met een collega |
| Wat je kunt meten | Of iemand het antwoord nog weet | Wat iemand zegt te doen, het gedrag zelf zie je in de praktijk |
Hard skills: ophalen, en op het juiste moment
Bij hard skills zakt vooral de kennis zelf weg. Bij reanimatie is dat goed onderzocht: een systematische review van 34 studies vond dat vaardigheden binnen drie maanden achteruitgingen en daarna tot zes maanden ongeveer gelijk bleven. Wie één keer per jaar een herhaling volgt, zit dus een groot deel van het jaar onder het niveau van de cursusdag.
Twee principes uit de leerwetenschap helpen hier het meest:
- Actief ophalen. Een antwoord zelf uit je geheugen halen versterkt het onthouden meer dan de stof opnieuw lezen (Roediger & Karpicke, 2006). Zie ook retrieval practice.
- Gespreid herhalen. Dezelfde oefentijd verdeeld over meerdere momenten werkt beter dan alles in één keer (Cepeda e.a., 2006). Zie ook spaced learning.
In de praktijk betekent dat korte vragen en scenario's, verspreid over weken, die precies gaan over wat in het echt foutgaat. Niet 'wat is de definitie van een BHV'er', maar 'je ziet rook uit een meterkast, wat doe je als eerste?'
Soft skills: toepassen, en daarna terugkijken
Bij soft skills is het probleem zelden dat iemand de theorie vergeet. Het probleem is dat het voornemen sneuvelt in een drukke werkweek. Iedereen weet na een feedbacktraining dat je concreet moet zijn. De vraag is of je het maandagochtend in het overleg ook doet.
Wat hier helpt:
- Een concrete opdracht voor het echte werk. 'Geef deze week in één overleg feedback volgens het model uit de training.' Klein en haalbaar.
- Als-dan-plannen. Een plan in de vorm 'als situatie X zich voordoet, dan doe ik Y' maakt het waarschijnlijker dat iemand een voornemen echt uitvoert. Een meta-analyse van 94 studies vond hiervoor een middelgroot tot groot effect op het halen van doelen (Gollwitzer & Sheeran, 2006).
- Terugkijken. Na de opdracht een korte reflectie: wat ging goed, wat was lastig, wat doe je volgende keer anders. Daar zit het leren.
- Een collega erbij. Samen oefenen of elkaar na een gesprek kort feedback geven. Steun uit de omgeving is bij open vaardigheden een van de sterkste factoren.
Een quiz over het feedbackmodel kan nuttig zijn als opstap, maar is hier nooit genoeg.
Voorbeeld: 6 weken na een training feedback geven
Zo kan opvolging eruitzien, met per week een activatie van 5 tot 10 minuten:
| Week | Activatie | Wat de trainer terugziet |
|---|---|---|
| 1 | Korte herhaling van het model, en een als-dan-plan: 'Als ik in het overleg iets zie wat beter kan, dan...' | Het plan van elke deelnemer |
| 2 | Opdracht: geef deze week één keer feedback volgens het model | Of de opdracht is afgerond |
| 3 | Reflectie: hoe ging het, wat was lastig? | De antwoorden, per groep te lezen |
| 4 | Scenario met open antwoord: hoe reageer je op iemand die defensief wordt? | Het antwoord en de feedback daarop |
| 5 | Opdracht met een collega: vraag zelf feedback na een overleg | Of de opdracht is afgerond |
| 6 | Terugblik: wat doe je nu anders dan zes weken geleden? | De antwoorden, als input voor de terugkomdag |
Dezelfde opzet, andere inhoud. Meer over dit onderwerp lees je in hoe je BHV-kennis op peil houdt.
| Week | Activatie |
|---|---|
| 1 | Eerste handelingen bij brand, in de juiste volgorde |
| 2 | Scenario: ontruiming terwijl de lift niet werkt |
| 3 | Herhaling van week 1, in een andere vorm |
| 4 | Wanneer en hoe gebruik je de AED? |
| 5 | Jouw rol in de BHV-organisatie: wie belt, wie vangt op? |
| 6 | Korte kennischeck over alle onderwerpen |
Het verschil is direct zichtbaar. Bij BHV draait het om terugkerende vragen met een goed antwoord. Bij feedback geven draait het om opdrachten in het echte werk en terugkijken.
Eerlijk: wat een app niet kan
Gedrag verander je niet met een app alleen. Een platform kan zorgen dat het na de training niet stilvalt, dat opdrachten op het juiste moment komen en dat de trainer ziet wat deelnemers antwoorden en reflecteren.
Wat een app niet kan zien, is of iemand in het overleg van dinsdag ook echt anders reageerde. Dat zie je in de praktijk, via de leidinggevende, of in de terugkomsessie. Zie ook van kennis naar gedrag. Wie soft skills serieus wil borgen, combineert daarom drie dingen:
- Korte activaties tussen de sessies, zodat het onderwerp levend blijft.
- Opdrachten en reflecties die over het eigen werk gaan.
- Een moment waarop iemand anders het gedrag ziet: een leidinggevende, een collega of de trainer.
Wat dit betekent voor jouw training
Maak per training drie keuzes:
- Wat moeten deelnemers kunnen ophalen? Daar horen korte vragen en herhaling bij.
- Wat moeten deelnemers anders gaan doen? Daar horen opdrachten, als-dan-plannen en reflectie bij.
- Wie ziet of het lukt? Spreek dat vooraf af met de opdrachtgever.
Bij de meeste trainingen zit een mix. Een BHV-training heeft ook een sociale kant, zoals rust bewaren en regie nemen. Een leiderschapstraining heeft ook kennis die je moet kunnen ophalen. Ben je trainingsbureau, dan is dit precies waar je je kunt onderscheiden.
Veelgestelde vragen
Kun je soft skills meten? Niet rechtstreeks met een toets. Je kunt wel meten wat iemand zegt te doen en hoe iemand een scenario aanpakt. Voor het gedrag zelf heb je een observatie nodig, bijvoorbeeld van een leidinggevende.
Hoe lang moet de opvolging duren? Er is geen vaste termijn. Bij soft skills is een periode van zes tot twaalf weken gebruikelijk, zodat er meerdere momenten zijn om het in het echte werk te proberen.
Werkt dit ook bij korte trainingen van een dagdeel? Juist daar. Hoe korter de training, hoe minder tijd er was om te oefenen, en hoe meer de opvolging moet doen.
Bronnen
- Blume, B. D., Ford, J. K., Baldwin, T. T., & Huang, J. L. (2010). Transfer of training: A meta-analytic review. Journal of Management, 36(4), 1065-1105.
- Cepeda, N. J., Pashler, H., Vul, E., Wixted, J. T., & Rohrer, D. (2006). Distributed practice in verbal recall tasks: A review and quantitative synthesis. Psychological Bulletin, 132(3), 354-380.
- Gollwitzer, P. M., & Sheeran, P. (2006). Implementation intentions and goal achievement: A meta-analysis of effects and processes. Advances in Experimental Social Psychology, 38, 69-119.
- Roediger, H. L., & Karpicke, J. D. (2006). Test-enhanced learning: Taking memory tests improves long-term retention. Psychological Science, 17(3), 249-255.
- Systematische review naar CPR-kennis, zelfvertrouwen, trainingsgeschiedenis en vaardigheden (34 studies), James Cook University.