Testing effect: waarom een quiz méér kan zijn dan een kennistest
Testing effect: waarom een quiz méér kan zijn dan een kennistest
Een quiz wordt vaak gezien als een meetinstrument: je geeft tien vragen, de medewerker geeft tien antwoorden, je berekent een score, klaar. Maar een quiz kan meer zijn dan een meetmoment. Wanneer een medewerker probeert een antwoord uit het geheugen op te halen, kan het testen zelf onderdeel worden van het leerproces. Dit wordt vaak het testing effect genoemd.
Wat is het testing effect?
Het testing effect verwijst naar het verschijnsel dat het ophalen van informatie via een test of oefenvraag de latere herinnering kan verbeteren ten opzichte van alleen opnieuw bestuderen. Het is daarmee eigenlijk een specifieke toepassing van retrieval practice: het verschijnsel is uitgebreid onderzocht, en literatuuroverzichten beschrijven het als een robuust effect binnen het onderzoek naar leren en geheugen. Een belangrijke nuance is wel dat niet iedere toets automatisch een goede leeractiviteit is: het ontwerp doet ertoe.
Een voorbeeld
Stel dat een medewerker een veiligheidstraining heeft gevolgd. Bij methode A stuur je na de training een pdf met de belangrijkste procedures nogmaals op, en de medewerker kan het document lezen. Bij methode B stuur je de vraag welke drie stappen iemand volgt wanneer hij situatie X aantreft, waarna de medewerker moet nadenken en daarna feedback krijgt. Bij methode B wordt het geheugen actief aangesproken, terwijl methode A vooral passieve herkenning oplevert.
Waarom is feedback belangrijk?
Onderzoek naar retrieval practice laat zien dat het voordeel van actief ophalen vaak sterker is wanneer er feedback op volgt. Praktisch betekent dat: vraag, antwoord, feedback is doorgaans interessanter dan vraag, score, klaar.
Een goede quiz is dus geen examen
Voor kennisretentie wil je de medewerker niet noodzakelijk laten voelen alsof hij opnieuw wordt beoordeeld. Je kunt de activiteit juist positioneren als 'even ophalen wat je nog weet', wat de psychologische drempel verlaagt.
Open vraag versus multiple choice
Er zijn verschillende manieren om retrieval te organiseren. Multiple choice is makkelijk, snel en schaalbaar, maar herkenning kan een rol spelen en iemand kan gokken. Bij een open vraag moet de medewerker het antwoord zelf produceren, wat doorgaans meer actieve retrieval vraagt. Onderzoek laat zien dat het format van retrieval relevant kan zijn, met in sommige vergelijkingen een voordeel voor vrije herinnering ten opzichte van herinnering met hulpmiddelen.
Integendeel: voor bedrijfsopleidingen kan multiple choice juist heel praktisch zijn. Je kunt bijvoorbeeld een scenario maken zoals 'je ziet situatie X, wat doe je als eerste?' met antwoordmogelijkheden die allemaal plausibel zijn. Dan test je niet alleen of iemand een feit kent, maar of iemand de juiste beslissing kan nemen.
Maak vragen steeds iets moeilijker
Een goed retentieprogramma kan bijvoorbeeld beginnen met een feitelijke vraag in week 1, een procedurevraag in week 2, een scenario in week 4, een complexer scenario in week 6 en een combinatie van meerdere onderwerpen in week 8. Daarmee verschuif je geleidelijk van kennis naar toepassing.
Een quiz levert ook data op
Dat is voor Stiqqo interessant: iedere vraag levert informatie op. Beantwoordt 94% vraag 1 goed en 87% vraag 2, maar slechts 59% vraag 3, dan verdient vraag 3 misschien extra aandacht. Je kunt die vraag opnieuw aanbieden, een toelichting toevoegen, een ander scenario maken of het onderwerp later opnieuw testen. Zo wordt assessment onderdeel van het leerproces in plaats van een eindpunt.
Testing effect en retentie
Een sterke retentiecyclus ziet er daarom uit als: leren, een vraag, een antwoord, feedback, later opnieuw vragen, toepassen en meten. Het belangrijkste verschil met een traditionele evaluatie is dat de toets niet het einde is. De toets wordt een onderdeel van het leren.
Conclusie
Een quiz kan natuurlijk kennis meten, maar een goed ontworpen retrieval-activiteit kan ook bijdragen aan het onderhouden van kennis. Daarom is de vraag niet hoeveel vragen je moet stellen, maar welke kennis je wilt dat medewerkers later zelfstandig kunnen ophalen en toepassen. Dat is een veel sterker uitgangspunt voor kennisretentie.